Voor fokkers

Nederland doet het goed!

In Nederland zijn vrijwel alle fokkers inmiddels bekend met de ziekte en nemen de juiste maatregelen. Deze informatie zal dus vooral voor incidentele en nieuwe fokkers van belang zijn. In België is de situatie minder overzichtelijk. Wellicht dat ook daar mensen zijn voor wie deze informatie nuttig is.

Hoe voorkom je een veulen met HWSD?

HWSD is een ernstige, erfelijke aandoening.  Een verkeerd gen is er de oorzaak van, dat de verbinding met de hoefwand niet goed wordt aangemaakt. Een deel van de Connemarapony’s heeft dit gen bij zich. Toch worden ze lang niet allemaal ziek. Je hebt namelijk twee exemplaren nodig van dit gen, om de ziekte te krijgen. (Eén van de vader en één van de moeder). Heb je er er maar één, dan is is je pony normaal en heeft geen ziekteverschijnselen. We noemen zo’n pony een DRAGER. Een zieke pony daarentegen, heeft twee “verkeerde genen”: dit noemen we een LIJDER.

Sinds oktober 2014 is het mogelijk te controleren of een pony het HWSD gen draagt, en of dit één of twee exemplaren zijn. De test is DE mogelijkheid om je fokbeleid zo aan te passen, dat er 100% zeker geen ziek veulen geboren wordt. Voor meer info over de test of het bestellen van een test, klik hier .

Alles wat er voor nodig is, is een pluk getrokken manen. Dit bevat genoeg erfelijk materiaal om de test te doen.

3flynn

Deze merrie is drager, en de vader van het veulen ook… Het veulen leed aan HWSD.

Wanneer een pony drager is, is het van groot belang om hem of haar niet te kruisen met een andere drager of een lijder. Dan bestaat namelijk het risico dat beide ouderdieren het HWSD-gen doorgeven en het veulen lijder wordt. Wanneer je een drager kruist met een vrije partner, kan het veulen drager worden, maar nooit lijder. Het veulen is dan normaal en heeft geen HWSD verschijnselen. In de helft van de gevallen is het veulen vrij. Of het verstandig is om te fokken met een lijder, hangt van de pony af. Een hengst zal geen schade ondervinden van het dekken; bij een merrie is het uiteraard een ander geval. Echter, wanneer zij gedekt wordt door een vrije hengst, is het veulen altijd drager, maar nooit lijder! Mits de merrie het aankan, kan dit dus geen kwaad voor het veulen. Er is namelijk niets mis met een drager.

 

Het Nederlands Connemara Pony Stamboek onderkent de ernst van de ziekte en heeft daarom beleid gemaakt ten aanzien van het testen op HWSD.

  • Hengsten die goedgekeurd worden, worden standaard en verplicht getest.
  • Van vrijwel alle reeds goedgekeurde hengsten is de status bekend en zal op de website vermeld gaan worden.
  • Bij zowel merries als hengsten kunnen op keuringsdagen onder toeziend oog van een paspoortconsulent manen getrokken worden. De test is dan officieel geldig en kan worden opgenomen op het stamboekpapier.
  • Het is ook mogelijk een individuele afspraak te maken met een consulent op locatie. Hier zijn wel extra kosten aan verbonden, naast de kosten voor de test zelf.

Het Belgisch stamboek Connemara Pony Belgium heeft aangegeven pas in het fokseizoen van 2017 met regels te komen, een teleurstellend bericht.

Meer over erfelijkheid in het algemeen vind je hier.

Velen stellen deze vraag: waarom gooien we niet alle pony’s die het gen dragen uit het fokprogramma? Dan is het probleem snel uit de wereld. Intuïtief klopt dit natuurlijk. Maar er zit een dikke adder onder het gras. Het Connemararas heeft een smalle basis. Het HWSD-gen is wijdverbreid en wanneer we alle dragers (en lijders) uitsluiten, wordt deze basis nog veel smaller. HWSD is in de kern een inteeltprobleem. Wanneer we zoveel pony’s uitsluiten, is het risico groot dat er andere inteeltproblemen opduiken – die misschien niet zo makkelijk te voorkomen zijn. Testen en fokken met beleid heeft dus een veel positievere uitkomst voor de toekomst van het ras dan nu kortzichtig een flink deel van de populatie “weg te gooien”.

De voorzichtige schatting van dit moment is dat zo’n 15 – 30 % van de populatie het gen draagt! Het percentage kan per land sterk verschillen, afhankelijk van welke bloedlijnen aan de basis stonden. Hoe het in Nederland en België is, weten we op dit moment nog niet.

In beeld

De volgende afbeeldingen (met dank aan Benno Helwig) illustreren de mogelijkheden en risico’s wanneer je wilt fokken met een drager of lijder. In het kopje genetica ga ik uitgebreid in op de achtergronden hiervan.

Veilige kruisingen:

Wanneer je een drager of lijder kruist met een vrije partner, zijn alle veulens gezond, maar een deel is drager; bij een drager x vrij is de kans 50% op een drager. Bij lijder x vrij zijn alle veulens dragers.

11078097_956235044420876_5904314091989756316_n.jpg 11080808_956235124420868_1893078066951235421_o.jpg

Risico kruisingen:

Wanneer je een drager of lijder kruist met een partner die het HWSD-gen ook heeft, loopt je het risico op een ziek veulen. Bij drager x drager is dat 25%, bij drager x lijder 50% en bij lijder x lijder zullen ook alle veulens lijders zijn… Vermijd al deze kruisingen te allen tijde!

11072486_956234331087614_7212866508055880758_n.jpg11071172_956234817754232_6026495056983534870_o.jpg11110211_956234957754218_6200222859237036272_n.jpg

 

 

Advertenties